Nederland moet ‘op hoede blijven’ voor eenling die corona zat is: ‘Militair in België kan anderen inspireren’

Nederland moet op zijn hoede blijven voor onvoorspelbare eenlingen die er niet voor terugdeinzen om extreem geweld te plegen, zegt onderzoeker Jelle van Buuren. De docent aan de Universiteit Leiden reageert daarmee op de onrust die in België is ontstaan, nadat een Belgische militair dreigde een topviroloog om het leven te brengen. ,,Hoewel er geen harde aanwijzingen zijn, is er geen enkele reden om te denken dat zoiets niet in Nederland kan gebeuren.”

Diffuus gezelschap

De bedreigende situatie rondom Jurgen Conings, een Belgische scherpschutter met jarenlange schietervaring, laat dat volgens Van Buuren goed zien. Topviroloog Marc Van Ranst, zeg maar de Jaap van Dissel van België, moest vanwege de ernst van de bedreigingen met zijn gezin onderduiken op een geheim adres. Diverse kazernes in het land gingen uit voorzorg op slot, omdat Conings met een mitrailleur en een raketwerper door het land zou bewegen. Ook de Nederlandse politie moest op scherp staan.

De 46-jarige schietinstructeur dreigde in een afscheidsbrief met een aanslag tegen ‘het regime’ en tegen virologen. Een serieus dreigement dat in een huidige trend lijkt te passen, zegt Jelle van Buuren. De onderzoeker doet samen met collega’s onderzoek naar de brede waaier aan groeperingen die meedoen aan coronaprotesten. ,,Je ziet in België, maar ook in Nederland dat tijdens de crisis een diffuus gezelschap van mensen is ontstaan die ongelooflijk boos zijn op de overheid. Daar zit van alles tussen, van hooligans die uit zijn op een confrontatie met de politie tot boze burgers die hun vrijheid bedreigd zien tot extreemrechtse activisten die proberen mee te liften op de onrust in de samenleving. Het gaat hier niet om een harde georganiseerde beweging, maar om een verzameling van individuen en kleine clubjes.”

Landverraders

Op basis van de beschikbare informatie lijkt Conings, die al langer op de Belgische terroristenlijst staat, helemaal alleen te opereren. In zijn onderzoek naar radicalisering op sociale media ziet Van Buuren vaker zogenoemde eenlingen opduiken. ,,Het is lastig om per casus te zeggen door welke specifieke reden deze personen getriggerd worden, maar in zijn algemeenheid kun je wel zeggen dat uitspraken als ‘het is tijd voor actie’ of ‘landverraders’ of ‘hoe lang pikken we dit nog’ een bepaalde sfeer creëren waarin iemand kan denken: het is nu of nooit, ik ga nu over tot actie.”

Wanneer je lang genoeg op media als Telegram en Twitter rondzwerft, kun je volgens Van Buuren de indruk krijgen dat Nederland binnenkort overspoeld wordt met zwaar geweld. ,,Godzijdank is het op platformen als Telegram voornamelijk stoerdoenerij en blijven grote incidenten uit”, zegt de expert. ,,Wel kan het flirten met geweld en het uitslaan van harde taal die eenling net dat laatste zetje geven om daadwerkelijk tot actie over te gaan. Je moet dergelijke bedreigingen dan ook altijd serieus nemen, goed in kaart brengen en sterk duiden, zonder daarmee meteen op de paniekknop te drukken.”

Frontlinie

Conings, die in 1992 bij het leger ging en op missie ging in Irak en Afghanistan, heeft volgens collega’s op de kazerne een ‘bloedhekel’ aan virologen, in het bijzonder aan Marc Van Ranst. Die adviseert de Belgische regering over het coronabeleid en is het afgelopen jaar door honderden televisieoptredens een van de gezichten van de coronacrisis geworden. De Vlaamse Van Dissel wordt al geruime tijd bedreigd en daarom beveiligd. De expert is het spuugzat dat de integriteit en deskundigheid van corona-experts in twijfel wordt getrokken. De hoogleraar virologie aan de Katholieke Universiteit Leuven haalde op Twitter snoeihard uit naar coronascepticus Willem Engel, die vindt dat Van Ranst zelf verantwoordelijk is voor de doodsbedreigingen. ‘Dat is wat Van Ranst zelf heeft gecreëerd. Opzettelijk mensen in een angstterreur storten’, twitterde Engel. 

 

Van Ranst liet die opmerking niet aan zich voorbijgaan. ‘Laten we een kat een kat noemen, Willem: je bent een mafkees’, twitterde de viroloog vanuit zijn onderduikadres. ‘Je kan al je kennis van virologie, immunologie en epidemiologie op de achterkant van een postzegeltje schrijven en zelfs nog plaats over hebben. Maar op de wappiekermis sta je wel met een heel grote en opzichtige kraam.’ Engel benadrukt dat hij achter geen enkele (doods)bedreiging staat. ‘Maar Van Ranst heeft het zo bont gemaakt dat hij nu extreem gehaat is. Natuurlijk is hij niet alleen verantwoordelijk, maar hij heeft zeker een aandeel in de angstpandemie.’ Daarop liet Van Ranst weer van zich horen. ‘Wanneer we ooit geconfronteerd worden met een salsapandemie, ga ik met veel plezier luisteren naar wat jij als dansleraar te zeggen hebt. Echter, op dit moment geef ik geen flying fuck om wat jij uitkraamt, en Nederland zou dat best ook niet doen.’

Volgens onderzoeker Van Buuren krijgen veel Nederlanders die in de frontlinie van de coronapandemie staan een stortvloed aan nare reacties over zich heen. ,,Er zijn heel veel medewerkers van het RIVM die er flink van langs krijgen. En laatst had je natuurlijk die ontplofte explosieven bij een teststraat van de GGD. Het laat zien dat ook hier mensen grenzen overgaan, tot en met geweld aan toe. Dat kan andere eenlingen weer inspireren. Helaas is het een illusie om te denken dat je aan actie van een eenling altijd kunt voorkomen.” Wat je wel kunt doen is het zo goed mogelijk monitoren en waar het kan bepaalde verdachten eruit pikken.”

Verhitte discussies

De NCTV bevestigt in een analyse dat het eventuele gevaar van geweld vooral lijkt te komen van ‘onvoorspelbare gevaarlijke eenlingen’. Die kunnen door de verhitte (online) discussies over corona en de overheid verder radicaliseren, goedkeuring vinden voor hun ideeën en ‘in combinatie met andere grieven en persoonlijke problemen tot actie overgaan’. ,,Deze minderheid handelt doorgaans niet vanuit politiek-ideologische motieven, maar vanwege gevoelens van onrechtvaardigheid, groot onbehagen of een andere werkelijkheidsbeleving.”

Dreigingsniveau in Nederland blijft gelijk

Het dreigingsniveau in Nederland is ‘aanzienlijk’ en blijft daarmee op niveau 3 (van 5) staan. Dat houdt in dat de kans op een terroristische aanslag in Nederland ‘voorstelbaar’ is. Dat blijkt uit het nieuwe Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland die de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) vanmiddag heeft gepubliceerd. Het dreigingsniveau in Nederland stond jarenlang op niveau 4 (substantieel), maar werd in december 2019 naar beneden bijgesteld.

Volgens de NCTV komt de belangrijkste terroristische dreiging voor Nederland nog altijd uit de jihadistische beweging. Die dreiging is de afgelopen jaren wel afgenomen. Ook is er de mogelijkheid van een aanslag van ‘een extreemrechts georiënteerde alleen handelende dader’. Vanuit die hoek wordt soms met ernstig geweld gedreigd, ‘maar dat is nog niet concreet geworden’, aldus de NCTV.

BRON : AD